Gmina Kościan

W 1992 roku na terenie gminy oraz trzech ościennych - Krzywinia, Czempinia i Śremu - utworzony został Agroekologiczny Park Krajobrazowy im. Dezyderego Chłapowskiego.

Jego powstanie przyczyniło się do przyspieszenia prac nad odbudową i tworzeniem nowych nasadzeń śródpolnych na wzór zadrzewień zakładanych w latach dwudziestych XIX przez prekursora nowoczesnego rolnictwa gen. Dezyderego Chłapowskiego z Turwi. Zadrzewienia śródpolne spełniają bardzo ważną funkcję w gospodarce rolnej: zapobiegają nadmiernemu parowaniu gleby, przeciwdziałają erozji wietrznej i wodnej gleby, stanowią ochronę czystości wód powierzchniowych, przyczyniają się do wzrostu plonów.

Stadnina koni w RacocieGmina Kościan kojarzy się przede wszystkim z jedną z największych w Europie, słynącej z eksperymentalnej hodowli tarpana Stadniną Koni w Racocie. Warto dodać, że stadnina posiada atrakcyjne zaplecze rekreacyjne i hotelowe. Entuzjaści jazdy konnej, polowań, kuligów i wycieczek krajobrazowych znajdą tu swoją przystań. Nieprzeciętne walory Racotu przyciągają gości z kraju i zagranicy. Miłośnicy przyrody znajdą w gminie wspaniałe, czyste ekologicznie miejsca do wypoczynku. Przyciąga tu mikroklimat jeziora Wonieskiego, zaplecze turystyczne w Nowym Dębcu i Gryżynce.

Do najciekawszych zabytków na terenie Gminy Kościan należą:

STARE OBORZYSKA
Gotycki kościół parafialny z I połowy XVI wieku pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Pocieszenia i św. Mikołaja

Został zdewastowany w I połowie XVIII wieku, restaurowany w 1741 roku. W latach 1803 - 1810 następuje rozbiórka starej i budowa nowej zakrystii, w 1893 roku nadbudowa kruchty zachodniej. W latach 1921, 1939, 1985 przeprowadzone zostały remonty. W bryle gotycki, orientowany, murowany z cegły, jednonawowy z nieco węższym od nawy prezbiterium, za którym od wschodu znajduje się zakrystia. Naroża nawy i wieży oszkarpowane. Dachy nad nawą i prezbiterium. Nad zakrystią i wieżą trójspadowe, kryte dachówką. Wewnątrz ołtarz główny z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem zapewne z I połowy XVII wieku, oraz dwa analogiczne ołtarze boczne - klasycystyczne, chrzcielnica rokokowa z III ćwierci XVIII wieku. W zewnętrznej południowej ścianie kościoła, znajdują się trzy tablice poświęcone proboszczom parafii w Oborzyskach, oraz epitafium rotmistrza Teodora Raszewskiego, powstańca wielkopolskiego poległego nad Notecią. W ścianie południowej prezbiterium, nagrobek Augustyny z Turków Koszorowskiej oraz Teodory i Gustawa Raszczewskich z II połowy XIX wieku, wykonany z piaskowca.

RACOT
Pomnik przyrody

Aleja lipowa, zwana "Aleją Jabłonowskich".

Zespół pałacowy zbudowany w latach 1780-1791

Pałac w Racociezaprojektowany zapewne przez słynnego architekta włoskiego Dominika Merliniego. (Około 1680 roku wzmiankowany jest dawny zamek). Obecnie pałac jest siedzibą dyrekcji Stadniny Koni w Racocie. W racockim pałacu bywali Tadeusz Kościuszko, pierwszy prezydent Warszawy Ignacy Wyszkota Zakrzewski, kompozytor hymnu polskiego Józef Wybicki, królowie holenderscy, prezydenci Rzeczypospolitej. Kompozycja przestrzenna rozwinięta jest wzdłuż równoleżnikowej osi i obejmuje: dziedziniec od zachodu zamknięty pałacem, od południa i północy oficynami, od zachodu budynkami gospodarczymi.

Więcej informacji o Zespole pałacowym w Racocie

CHORYŃ
Dwór klasycystyczny z 1759 roku, w którym mieszkał i tworzył Adam Mickiewicz.

Dwór w ChoryniZostał zbudowany dla Piotra Drwęskiego, poznańskiego pisarza ziemskiego, przebudowany około 1869 roku, zwrócony frontem na wschód, otynkowany, zbudowany na rzucie prostokąta. Parterowy z mieszkalnym poddaszem, siedmioosiowy z dwiema analogicznymi dwuosiowymi przybudówkami przy elewacjach bocznych. Okna ujęte w obramienia. Dach dwuspadowy z naczółkami, kryty dachówką. Wnętrze dwutraktowe. Autor nieznany.

Oficyna

Po przeciwnej stronie dworu, zwrócona frontem na zachód. Zbudowana w 1802 roku, przebudowana około 1900 roku, przeznaczona na pokoje gościnne, remontowana w 1986 roku. Murowana, otynkowana, na rzucie prostokąta, podpiwniczona, parterowa z mieszkalnym poddaszem, dziewięcioosiowa. W elewacji zachodniej weranda i trzyosiowy szczyt. Dach dwuspadowy z naczółkami. Całość otoczona parkiem krajobrazowym.

Kościół parafialny pw. św. Katarzyny

Zbudowany w roku 1851 z fundacji Józefa Taczanowskiego, (ówczesnego właściciela Choryni) w stylu neogotyku romantycznego, orientowany, murowany, pierwotnie nieotynkowany, otynkowany w latach 1969 - 1970. Zbudowany na rzucie prostokąta z pięciobocznie zamkniętą absydą od wschodu i prostokątną kruchtą od zachodu. Od południa przylega kaplica grobowa Taczanowskich, obecnie zakrystia. Okna i portale ostrołukowe. Dach dwuspadowy z sygnaturką, krytym dachówką. Wewnątrz strop kasetonowy odnowiony w latach 1969 - 1970. Ołtarz klasycystyczny z obrazem św. Katarzyny Sienieńskiej, chrzcielnica z XVII wieku, obrazy ludowe z XIX wieku.

Dzwonnica z około 1850 roku

Obok kościoła pw. św. Katarzyny - neobarokowa, murowana, nieotynkowana, czworoboczna, otwarta czterema ostrołukowymi arkadami.

TUREW

Od 1730 roku wieś Turew stała się własnością rodziny Chłapowskich. Od 1815 roku, majątek przechodzi w ręce generała Dezyderego Chłapowskiego, żołnierza wojska napoleońskich, powstańca 1830 roku, reformatora rolnictwa. Dezydery Chłapowski stworzył wzorowy majątek i gospodarstwo, w którym zastosował płodozmian, zwiększył nawożenie, pogłębił orkę, zwiększył uprawę pasz, wprowadził nowoczesne rolnictwo na wzór angielski. Zwiększył hodowle, pobudował nowoczesne obory, owczarnie i stajnie. W celu ochrony od wiatrów, otoczył pola z trzech stron żywopłotami i drzewami - od wschodu, zachodu i północy. Podobnie zostały obsadzone drogi publiczne, wytyczono szerokie drogi wewnętrzne. Zadrzewienia zmniejszają prędkość wiatru, zwiększają zapasy wody w glebie. W tym samym zwiększają plonowanie i przyrost masy drewna. Występują one do dnia dzisiejszego i są objęte ochroną. W majątku tym Chłapowski szkolił młodych rolników. W rękach Chłapowskich Turew pozostała aż do 1939 roku. W 1812 roku w Turwi przebywał Napoleon Bonaparte. We wsi znajdują się ciekawe zabytki architektury.

Zespół pałacowo-parkowy założony w II połowie XVIII wieku

Obejmuje pałac, kaplicę, dawną oficynę, dawny dom ogrodnika i park. Obecnie w pałacu mieści się siedziba Zakładu Badań Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk.

Pałac

Zbudowany został około 1760 - 1770 roku, przebudowany w latach 1820 - 1830 i 1908 -1909. Remonty zostały przeprowadzone w latach 1963 - 1964 oraz w 1978 roku. Jest to budowla późnobarokowa, otynkowana, częściowo podpiwniczona, dwupiętrowa. Pałac zbudowany na rzucie prostokąta, jedenastoosiowy z trzyosiowymi ryzalitami w środku obu fasad i dwoma dwuosiowymi ryzalitami skrajnymi w fasadzie frontowej. Ryzalit na osi fasady frontowej zwieńczony jest trójkątnym frontonem. Przed ryzalitem wschodnim neogotycka przybudówka z około 1820 - 1830 roku, o charakterze niskiej wieży. Okna ujęte w obramienia. Dach mansardowy, czterospadowy, nad ryzalitem frontowym wysoki barokowy, czterospadowy. Wnętrza częściowo z 1780 roku, wielokrotnie przebudowane. W pokojach zachowana częściowa dekoracja stiukowa, między innymi stiuki według projektu Ignacego Graffa. W salonie, gabinecie i bibliotece na suficie rozety z około 1820 roku. Stolarka drzwiowa z około 1800 roku, meble z XIX wieku. W sieni na parterze znajduje się popiersie generała Dezyderego Chłapowskiego. Najciekawszym pomieszczeniem we wnętrzu jest salon empirowy, w którym znajdują się stiuki złożone z motywów muzycznych.

Kaplica pałacowa pw. NMP Niepokalanie Poczętej

Kaplica pałacowa w TurwiPołączona jest z pałacem murowaną, otynkowaną galerią na wysokości pierwszego piętra. Zbudowana została w latach 1846-47, w stylu neogotyku angielskiego. Orientowana, murowana, nieotynkowana, zbudowana na rzucie prostokąta, salowa, trójprzęsłowa, oszkarpowana. Nakryta dachem wysokim dwuspadowym, wewnątrz ołtarz neogotycki.

BONIKOWO

Wieś wzmiankowana w 1310 roku. W latach 1798 - 1938 własność rodziny Chłapowskich. Mieszkał w niej do 1939 roku Alfred Chłapowski, ambasador Polski w Paryżu, zamordowany przez hitlerowców w więzieniu kościańskim.

Obok zespołu parkowego znajduje się drewniany kościół parafialny pod wezwaniem św. Mikołaja, zbudowany w 1785 roku, restaurowany w 1899 roku. W 1936 roku założono nowy hełm wieży, odnowiony w 1971 roku. Szachulcowy i otynkowany.

GRYŻYNA
Kościół parafialny pod wezwaniem św. Barbary.

Zbudowany w latach 1887-88 według projektu architekta A. Langego z Wrocławia. Neogotycki, murowany, trzynawowy, halowy. Zewnątrz oszkarpowany. Od północnego - wschodu przylega murowana wieża, nieotynkowana, oszkarpowana, zwieńczona iglicą. W szczycie zachodnim data 1888, od strony północnej kruchta. Wewnątrz neogotycki ołtarz główny, ambona, konfesjonały, stacje drogi krzyżowej. Rzeźby barokowe: Chrystus Frasobliwy, św. Stanisław, św. Barbara. Pod chórem dwie tablice poświęcone: ks. Stanisławowi Jaskólskiemu - proboszczowi z Gryżyny, zamęczonemu w Dachau w 1942 roku oraz Antoniemu Kasztelanowi - powstańcowi wielkopolskiemu, żołnierzowi września 1939 roku.

Dwór z 1793 roku

Zbudowany przez nieznanego autora dla Wiktora Wierusz-Kowalskiego, przebudowany około 1900 roku. Budynek zwrócony jest frontem na północ, murowany, otynkowany, parterowy z mieszkalnym poddaszem. Na rzucie prostokąta, ośmioosiowy. Na osiach fasad wystawki z trójkątnymi przyczółkami, we frontowej części tarcza z herbami Junosza i Dryja. Dach mansardowy z naczółkami.

Od wschodu i zachodu niewielkie dwuosiowe przybudówki, zapewne z XIX wieku. Oficyna wschodnia - murowana, otynkowana, jednoosiowa, parterowa z mieszkalnym poddaszem. Kryta dachówką. Przy niej piętrowy budynek murowany, otynkowany, kryty dachem płaskim. Obecnie dwór jest siedzibą jednego z gospodarstw Stadniny Koni Racot.

Ruiny kościoła św. Marcina

wzniesionego w XIII wieku.

WYSKOĆ

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Andrzeja Apostoła. Pierwsze wzmianki o kościele pochodzą z 1366 roku. Obecny - murowany, wzniesiony został w 1843 roku, w roku 1861 - dobudowa wieży. W 1892 roku przebudowany, a w 1969 następuje nadbudowa wieży i nowego hełmu neobarokowego. Kościół jest neogotycki, orientowany, halowy, trójnawowy. Okna ostrołukowe, pod okapem fryz. Od wschodu czteroboczne prezbiterium. Dach czterospadowy, kryty dachówką. Na wieży od wschodu i zachodu znajduje się zegar wieżowy. Wewnątrz: neogotycki ołtarz z krucyfiksem z XVIII wieku. Obrazy: Matka Boska z Dzieciątkiem z I połowy XVII wieku i Męczeństwo św. Andrzeja z przełomu XVIII/ XIX wieku. W południowej zewnętrznej ścianie kościoła znajduje się tablica poświęcona ks. Leonowi Kutznerowi - proboszczowi z Wyskoci zamęczonemu w Dachau w 1942 roku.

Zarząd

Bernard Turski - Przewodniczący Zarządu

Bernard Turski

Przewodniczący Zarządu

Starosta Kościański

Stefan Eugeniusz Stachowiak - Zastępca Przewodniczącego Zarządu

Stefan Eugeniusz Stachowiak

Zastępca Przewodniczącego Zarządu

Wicestarosta Kościański

Mirosław Stanisław Kaczmarek - Członek Zarządu

Mirosław Stanisław Kaczmarek

Członek Zarządu

Aleksander Stanisław Sowa - Członek Zarządu

Aleksander Stanisław Sowa

Członek Zarządu

Grzegorz Ratajczak - Członek Zarządu

Grzegorz Ratajczak

Członek Zarządu

Facebook Logo
Twitter Logo
Instagram Logo